Kriz pahalıya patlayacak! 2028'e kadar gıda kıtlığı

İngiliz gazetesi The Guardian'ın ekonomi çevrelerinin değerlendirmelerine dayandırdığı haber, dünyanın önümüzdeki iki yıl boyunca yalnızca sıcak hava dalgalarıyla değil, bunun küresel gıda piyasalarına yansıyacak ekonomik sonuçlarıyla da karşı karşıya kalabileceğine işaret ediyor. Uluslararası finans kuruluşları, meteoroloji uzmanları ve iklim araştırmacılarının son analizleri de benzer yönde uyarılar içeriyor. Bilim insanlarına göre Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının olağanüstü seviyelere yükselmesiyle gelişen El Niño, dünya genelindeki yağış ve sıcaklık düzenini köklü biçimde değiştirebiliyor.

BUĞDAY, PİRİNÇ, MISIR

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'nin (NOAA) son tahminleri, 2026-2027 döneminde yaşanabilecek olayın son yılların en güçlü El Niño vakalarından biri olabileceğine işaret ediyor. Bazı araştırmacılar bu nedenle süreci gayriresmî olarak "Süper El Niño" ya da "Godzilla El Niño" olarak nitelendiriyor. Uzmanlar, böylesine güçlü bir iklim olayının Güney Amerika'da sel, Güney Afrika ile Asya'nın bazı bölgelerinde ise kuraklık riskini artıracağını belirtiyor. Bu durum buğday, pirinç, mısır, şeker kamışı, kahve, kakao üretiminde ciddi dalgalanmalara yol açabilir.

FİYATLAR BASKI ALTINDA

Ekonomistlerin dikkat çektiği en önemli nokta ise etkinin yalnızca hasat dönemleriyle sınırlı kalmayacak olması. Tarımsal üretim döngülerinin farklı zamanlarda gerçekleşmesi nedeniyle iklim şokunun etkilerinin küresel gıda zincirine kademeli olarak yansıması bekleniyor. Bu nedenle fiyat baskısının 2028'in ikinci yarısına kadar hissedilebileceği değerlendiriliyor. Goldman Sachs'ın analizlerinde küresel tarım emtia fiyatlarında çift haneli artış ihtimali dile getirilirken, Unicredit'in senaryolarında aşırı hava olaylarının dünya tarım üretiminde yüz milyarlarca dolarlık ekonomik kayba yol açabileceği öngörülüyor. Özellikle pirinç, kahve, şeker ve palm yağı gibi ürünlerde fiyat artışlarının çok daha sert olabileceği ifade ediliyor.

SAVAŞ VE İKLİM

Analistler, iklim kaynaklı risklerin tek başına değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Son dönemde Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler nedeniyle enerji, gübre ve lojistik maliyetlerinde yaşanan artışların zaten gıda piyasaları üzerinde baskı oluşturduğu belirtiliyor. Güçlü bir El Niño'nun bu mevcut baskıya ikinci bir şok ekleyebileceği ifade ediliyor. Tarım ürünlerinin üretiminde yaşanacak küçük ölçekli aksaklıkların bile temel gıda maddelerine yönelik talebin esnek olmaması nedeniyle fiyatlarda beklenenden daha büyük sıçramalar yaratabileceği değerlendiriliyor.

RİSK YOKSUL ÜLKELERDE

İklim uzmanlarına göre gelişmekte olan ülkeler bu süreçten daha fazla etkilenecek. Gübreye erişimde yaşanan sorunlar, dışa bağımlı gıda sistemleri ve sınırlı ekonomik kaynaklar nedeniyle Afrika ve Asya'nın bazı bölgelerinde gıda güvenliği riskinin büyümesi bekleniyor. Özellikle muson yağmurlarındaki düzensizliklerin Hindistan'da pirinç ve şeker üretimini etkileyebileceği, Güneydoğu Asya'da ise palm yağı üretiminin baskı altında kalabileceği belirtiliyor. Uzmanlar ayrıca El Niño'nun yalnızca tarımı değil, nehir taşımacılığı, liman faaliyetleri ve küresel tedarik zincirlerini de etkileyerek maliyetleri artırabileceğine dikkat çekiyor.

ENDİŞE ARTIYOR

1982-83, 1997-98, 2015-16 ve 2023-24 dönemlerinde yaşanan güçlü El Niño olayları dünya genelinde kuraklık, seller, sıcak hava dalgaları ve tarımsal üretim kayıplarına neden olmuştu. Dünya Meteoroloji Örgütü ve çok sayıda iklim araştırması, küresel ısınmanın etkisiyle gelecekte meydana gelecek güçlü El Niño olaylarının ekonomik sonuçlarının daha ağır olabileceği görüşünü paylaşıyor.

[email protected]

Kaynak: Web Özel