Enflasyonda yeni baskı, küresel riskler dengeyi zorluyor

Türkiye ekonomisindeki dalgalı seyir devam ederken yıl sonu enflasyon tahminlerine yönelik sınırlı yükseliş, fiyat istikrarının önündeki risklerin henüz ortadan kalkmadığını gösterdi. Merkez Bankası’nın temmuz ayı Piyasa Katılımcıları Anketi’nde 2026 yıl sonu tüketici enflasyonu beklentisi yüzde 29,14’ten yüzde 29,21’e çıkarırken, 12 ay sonrası enflasyon beklentisini yüzde 23,81’den yüzde 23,95’e yükseltti. 24 ay sonrası ilişkin tahmin ise yüzde 18,29’dan yüzde 17,83’e geriledi. Anket sonuçları, piyasanın kısa vadede enflasyon konusunda daha ihtiyatlı, uzun vadede ise görece iyimser bir görünüm taşıdığını ortaya koydu. Yıl sonu tahmininin yüzde 30’un altında kalması, enflasyonun gerilemeye devam edeceği beklentisinin korunduğu olarak yorumlandı.

50 TL BANDINI GEÇİYOR!

Piyasa Katılımcıları Anketi’nde dikkat çeken bir diğer veri ise yıl sonu dolar/TL beklentisi. Ankete göre yıl sonu dolar/TL beklentisi 51,47 seviyesinden 51,55’e yükselirken, 12 ay sonrası kur beklentisinde ise 55,72’den 55,69’a sınırlı biçimde gerileme olarak dikkat çekiyor. Dolar/TL’nin yaklaşık 47,19 seviyesinde bulunduğu dikkate alındığında piyasa, yılın kalan bölümünde kurun yaklaşık yüzde 9-10 civarında artmasını bekliyor. Bu tablo, döviz kurunun yıl sonuna kadar kontrollü ve enflasyonun altında kalan bir yükseliş göstereceği varsayımına dayanıyor.

BORÇ STOKUNDA ARTIŞ

Döviz kurundaki gelişmelerin önemini artıran bir başka başlık ise merkezi yönetim borç stokunun yapısı. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından haziran ayında açıklanan mayıs sonu verilerine göre merkezi yönetim brüt borç stoku 14 trilyon 989 milyar liraya ulaşmış vaziyette. Borcun 7 trilyon 204 milyar liralık kısmı Türk lirası, 7 trilyon 785 milyar liralık bölümü ise döviz cinsi yükümlülüklerden oluşuyor. Böylece toplam borç stokunun yaklaşık yüzde 52’si döviz cinsi borçlardan meydana geldi. Borç stokunun bir yıl içinde yaklaşık yüzde 31 yükselmesine karşın milli gelire oranının yüzde 21 civarında bulunması, Türkiye’nin kamu borçluluğunun birçok ülkeye göre düşük seviyede kaldığı şeklinde yorumlanıyor. Ancak borcun büyüklüğü kadar hangi para birimiyle taşındığı da önem taşıyor.

MOTORİN FİYATI ARTIYOR

Enflasyon görünümünü zorlayan en önemli başlıklardan biri de enerji fiyatları olmaya devam ediyor. Motorinin litre fiyatına yaklaşık 1 lira 14 kuruşluk zam yapılması, taşımacılık maliyetleri üzerinden geniş bir fiyat zincirini harekete geçirdi. Motorin fiyatındaki artış yalnızca akaryakıt istasyonlarında hissedilmiyor. Tarladan hale taşınan sebze ve meyveden fabrikadan markete gönderilen ürüne, şehirler arası otobüs biletinden kargo ücretine kadar birçok kalem motorin maliyetinden etkileniyor. Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin bir bölümü eşel mobil sistemi kapsamında Özel Tüketim Vergisi’nden karşılanıyor. Güncellenen sistemde motorin fiyatları için kullanılabilecek yaklaşık 1,5 liralık vergi alanı kaldığı belirtiliyor. Bu sınırın dolmasının ardından petrol ve döviz kurundan kaynaklanan yeni maliyet artışlarının pompaya daha yüksek oranda yansıması bekleniyor.

120 DOLAR SENARYOSU

Goldman Sachs’ın son değerlendirmesinde, Orta Doğu’daki gerilimin sürmesi ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen sevkiyatın normale dönmemesi halinde Brent petrolün yılın son çeyreğinde 120 doların üzerine çıkabileceği belirtildi. Bankanın temel senaryosu Brent petrolün son çeyrekte 80 dolar civarında bulunmasına dayanıyor. Ancak sevkiyat sorunlarının devam etmesi halinde fiyat risklerinin yukarı yönlü olduğu vurgulanıyor. Goldman Sachs ayrıca motorin piyasasının savaş öncesinde de sıkı olduğuna, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırılarının sürdüğüne ve bakım ertelemeleri ile aşırı sıcakların arz riskini büyüttüğüne dikkat çekiyor.

MALİYETLERİ ETKİLİYOR

Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran, ekonomideki tabloyu küresel krizler bağlamında yorumlarken, "Gıda, kira, enerji ve ulaştırma fiyatlarındaki hareketler, enflasyonun ana yönünü belirleyecek başlıklar arasında bulunurken, özellikle akaryakıt fiyatlarındaki her artış, taşımacılık, tarım, sanayi ve perakende maliyetlerini de etkiliyor. Öte yandan Goldman Sachs’ın Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirmelerinde ise kur artış hızının rekabetçiliği destekleyecek biçimde yıllık yüzde 25 seviyesine yaklaşabileceği görüşü öne çıkıyor" diyor.

[email protected]

Kaynak: Web Özel