58 ülkede mayın alarmı! Toprağa gömülü katiller

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, dünya genelinde kara mayınları ve patlamamış savaş kalıntılarının (ERW) en az 58 ülke ve bölgeyi etkilediğini belirtirken dikkatler mayın sorununa çevrildi. Uluslararası topluma acil eylem çağrısında bulunan Türk, özellikle çocukların bu patlayıcıların en büyük kurbanları olmaya devam ettiğini vurguladı. BM verilerine ve insani yardım kuruluşlarının raporlarına dayanan açıklamalarda, kara mayınları, misket bombaları ve patlamamış mühimmatın 2024 yılı içinde dünya genelinde binlerce sivilin ölümüne ve yaralanmasına neden olduğu, bu kayıpların önemli bir bölümünü ise çocukların oluşturduğu ifade ediliyor.

30 YIL GEÇTİ

Volker Türk, 1997 yılında kabul edilen ve 1999’da yürürlüğe giren Ottawa Sözleşmesi (Kara Mayınlarının Yasaklanması Anlaşması) üzerinden yaklaşık 30 yıl geçmiş olmasına rağmen, kara mayınlarının sivilleri öldürmeye devam ettiğini söyledi. Türk, bu durumun “son derece endişe verici” olduğunu belirterek, mayınların yalnızca savaş dönemlerinde değil, çatışmalar sona erdikten çok sonra bile sivil yaşamı tehdit etmeyi sürdürdüğünü ifade etti. Uluslararası hukukta kara mayınlarının yasaklanması yönünde güçlü bir norm oluşmasına rağmen, bazı ülkelerin hâlâ sözleşmeye taraf olmadığı ya da anlaşmadan çekildiği biliniyor. BM verilerine göre 162 ülke anlaşmaya katılmış durumda, ancak büyük mayın stoklarına sahip bazı devletlerin sürece dahil olmaması küresel temizleme çalışmalarını zorlaştırıyor.

ÇOCUKLAR ETKİLENİYOR

BM ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının hazırladığı raporlara göre, 1999’dan bu yana kara mayınları ve benzeri patlayıcıların yol açtığı sivil kayıpların yüzde 40’tan fazlasını çocuklar oluşturuyor. Çocukların özellikle kırsal alanlarda oyun oynarken ya da günlük yaşam faaliyetleri sırasında bu patlayıcılara maruz kaldığı belirtiliyor. Raporda ayrıca, 2024 yılı boyunca kara mayınları, misket bombaları ve savaş kalıntılarının en az 645 kişinin ölümüne ve 4 bin 325 kişinin yaralanmasına yol açtığı kaydedildi. Bağımsız insani izleme kuruluşları ise bu rakamların bazı çatışma bölgelerinde raporlanamayan vakalar nedeniyle gerçekte daha yüksek olabileceğini ifade ediyor.

FONLARDA DÜŞÜŞ

BM’nin mayın temizleme faaliyetlerini destekleyen 'Gönüllü Güven Fonu'na yapılan uluslararası katkılarda son yıllarda ciddi bir düşüş yaşandığı da rapora yansıdı. Buna göre, fonlara yapılan bağışlar 2018 sonrası dönemde önemli ölçüde azalarak 2025 itibarıyla yaklaşık 125 milyon dolardan 46 milyon dolara kadar geriledi. Uzmanlar, bu düşüşün özellikle çatışma bölgelerinde yürütülen mayın temizleme çalışmalarını yavaşlattığını ve sivillerin risk altında yaşamaya devam etmesine neden olduğunu belirtiyor. Birçok ülke, ekonomik krizler ve farklı güvenlik öncelikleri nedeniyle mayın temizleme bütçelerini azaltmak zorunda kalıyor.

ACİL ÇAĞRILAR VAR

Volker Türk, tüm devletlere kara mayınlarının üretimini, kullanımını ve transferini tamamen durdurma çağrısı yaparken, mayınlı bölgelerin temizlenmesi için uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca Ottawa Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülkelerin derhal anlaşmaya katılması, çekilen devletlerin ise yeniden sürece dahil olması gerektiğini söyledi.

GÖRÜNMEYEN SONUÇLAR

Uzmanlara göre kara mayınları, modern savaşların en kalıcı ve en sinsi etkilerinden biri olmaya devam ediyor. Çatışmalar sona ermiş olsa bile tarım alanları, köy yolları ve yerleşim bölgelerinde kalan patlayıcılar, geri dönüşleri ve yeniden yapılanmayı geciktiriyor. BM, özellikle Afrika, Orta Doğu ve Güneydoğu Asya’daki birçok ülkede mayın temizleme çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini belirtirken, uluslararası finansmanın artırılmaması halinde sivil kayıpların önümüzdeki yıllarda da süreceği uyarısında bulunuyor.

[email protected]

Kaynak: Web Özel